Αναιμία στην εγκυμοσύνη: Επηρεάζει το μωρό;

Η αναιμία στην εγκυμοσύνη είναι ένα από τα πιο συχνά φαινόμενα που καλείται να αντιμετωπίσει η έγκυος, καθώς οι ανάγκες του οργανισμού σε σίδηρο αυξάνονται κατακόρυφα κατά τη διάρκεια της κύησης.

Άραγε, έχετε αναρωτηθεί γιατί τα επίπεδα σιδήρου στο αίμα κατά την εγκυμοσύνη πέφτουν αισθητά, σε βαθμό που συχνά χρειάζεται συμπλήρωμα;

Η έλλειψη σιδήρου και η σιδηροπενική αναιμία στην εγκυμοσύνη συνδέονται άμεσα με τη μητρική νοσηρότητα, τις επιπλοκές στον τοκετό, καθώς επίσης και με την ανάπτυξη του εμβρύου. Προτού αγχωθούμε, πάμε να δούμε τι μας λένε σχετικές μελέτες.

Βασικά σημεία του άρθρου

• Άμεση σύνδεση: Η σοβαρή σιδηροπενική αναιμία στην εγκυμοσύνη επηρεάζει αρνητικά τα αποθέματα σιδήρου του νεογνού κατά τη γέννηση.
• Χαμηλή φερριτίνη: Τα μωρά μαμάδων με σοβαρή αναιμία γεννιούνται συχνά με χαμηλότερα επίπεδα φερριτίνης στο αίμα.
• Μακροπρόθεσμος κίνδυνος: Η αναιμία της μαμάς αυξάνει την πιθανότητα το βρέφος να εμφανίσει έλλειψη σιδήρου ή αναιμία στους 6 έως 12 μήνες ζωής.
• Πρόληψη: Η έγκαιρη διάγνωση και η συμπληρωματική λήψη σιδήρου στην εγκυμοσύνη προστατεύουν την υγεία της μαμάς και βάζουν τις βάσεις για τη σωστή ανάπτυξη του παιδιού.

Τι είναι η σιδηροπενική αναιμία στην εγκυμοσύνη;

Η σιδηροπενική αναιμία στην εγκυμοσύνη σημαίνει ότι πέφτει η αιμοσφαιρίνη της μαμάς, επειδή ο οργανισμός δεν έχει αρκετό σίδηρο για να φτιάξει καινούρια ερυθρά αιμοσφαίρια. Στην εγκυμοσύνη οι ανάγκες σε σίδηρο ανεβαίνουν πολύ, για το περισσότερο αίμα της μαμάς, για το μωρό και για τον πλακούντα. Όταν τα αποθέματα, δηλαδή η φερριτίνη, δεν φτάνουν να τις καλύψουν, εμφανίζεται η αναιμία.

Πώς μπορεί, λοιπόν, να φτάσουμε από αιματοκρίτη 40, να πίνουμε καθημερινά αυτές τις -συγγνώμη κιόλας- αηδιαστικές αμπούλες σιδήρου;

Κατά την εγκυμοσύνη, ο όγκος του αίματος της μαμάς αυξάνεται προκειμένου να υποστηριχθεί η ανάπτυξη του εμβρύου και του πλακούντα. Φανταστείτε ότι μέχρι το τρίτο τρίμηνο μια μαμά παράγει περίπου ακόμη και 1,5 λίτρο αίμα επιπλέον!

Ως ένα βαθμό λοιπόν, η πτώση του αιματοκρίτη στην εγκυμοσύνη είναι φυσιολογική και τη λέμε αιμοαραίωση. Το υγρό μέρος του αίματος αυξάνεται πιο γρήγορα από τα ερυθρά αιμοσφαίρια και το αίμα «αραιώνει». Αυτό όμως δεν είναι αναιμία από έλλειψη σιδήρου. Για αναιμία μιλάμε όταν η αιμοσφαιρίνη πέσει κάτω από τα φυσιολογικά όρια της εγκυμοσύνης (για τον ΠΟΥ κάτω από 11 g/dl) και η φερριτίνη δείξει ότι τα αποθέματα έχουν αδειάσει.

Όπως είναι φυσικό, η τεράστια αυτή ανάγκη για αίμα συμπαρασύρει κι άλλες τιμές στην έγκυο. Πάμε να δούμε πιο συγκεκριμένα τι συμβαίνει όταν τα αποθέματα σιδήρου δεν επαρκούν κατά την κύηση:

1. Μειώνεται η παραγωγή αιμοσφαιρίνης.
2. Εκδηλώνεται σιδηροπενική αναιμία.
3. Εμφανίζονται συμπτώματα όπως έντονη κόπωση, αδυναμία, ζάλη και δύσπνοια.

Πώς επηρεάζεται το μωρό από την αναιμία της μαμάς;

Η αναιμία της μητέρας επηρεάζει το μωρό μειώνοντας τα αρχικά αποθέματα φερριτίνης και αιμοσφαιρίνης με τα οποία γεννιέται, αυξάνοντας τον κίνδυνο εμφάνισης έλλειψης σιδήρου κατά τους πρώτους μήνες της ζωής του.

Για χρόνια πιστεύαμε ότι ο πλακούντας αποτελεί την απόλυτη ασπίδα του εμβρύου, προστατεύοντάς το πλήρως από τυχόν ελλείψεις της μητέρας. Οι νεότερες μελέτες όμως δείχνουν ότι τα επίπεδα σιδήρου της μαμάς και του μωρού συνδέονται άμεσα.

Πάμε να δούμε τι μπορεί να παρατηρήσουμε σε μωρά μαμάδων που είχαν έλλειψη σιδήρου στην εγκυμοσύνη, επιβεβαιωμένη με εξετάσεις, η οποία δεν αντιμετωπίστηκε:

1. Χαμηλότερα επίπεδα φερριτίνης στη γέννηση

Η σοβαρή έλλειψη σιδήρου στην εγκυμοσύνη σχετίζεται με χαμηλότερα επίπεδα φερριτίνης στο αίμα του νεογνού κατά τη γέννηση. Η φερριτίνη είναι η πρωτεΐνη που είναι υπεύθυνη για την αποθήκευση σιδήρου στον οργανισμό μας και τα επίπεδά της είναι εξίσου σημαντικά με αυτά του σιδήρου, για τη βέλτιστη λειτουργία του οργανισμού.

2. Χαμηλότερα επίπεδα αιμοσφαιρίνης

Αν και σε μικρότερο βαθμό σε σύγκριση με τη φερριτίνη, η σοβαρή αναιμία της μαμάς μπορεί επίσης να επηρεάσει αρνητικά τα αρχικά επίπεδα αιμοσφαιρίνης του μωρού. Όπου αιμοσφαιρίνη βάλτε «οξυγονομεταφορέας» για να κατανοήσετε την τεράστια σημασία της στην ανάπτυξη της καρδιάς, του εγκεφάλου, του ανοσοποιητικού συστήματος και όλης της λειτουργίας του οργανισμού του μωρού.

Γιατί είναι επικίνδυνη η χαμηλή αιμοσφαιρίνη στο μωρό;

Τα αποθέματα σιδήρου με τα οποία γεννιέται ένα μωρό είναι καθοριστικά για τους πρώτους μήνες της ζωής του, μέχρι να ομαλοποιηθεί η εισαγωγή στερεών τροφών. Η αιμοσφαιρίνη μεταφέρει το απαραίτητο οξυγόνο σε όλα τα όργανα, και η έλλειψή της μπορεί να επηρεάσει τόσο την ανάπτυξη του εγκεφάλου και το ανοσοποιητικό σύστημα του μωρού όσο και τη διάθεση, τη συμπεριφορά, ακόμη και τον ύπνο του.

Οι έρευνες μας δείχνουν ότι:

• Βρέφη των οποίων οι μητέρες είχαν σοβαρή αναιμία στην εγκυμοσύνη διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο να εμφανίσουν έλλειψη σιδήρου και αναιμία μέσα στο πρώτο έτος της ζωής τους.
• Η έλλειψη σιδήρου σε αυτή την ευαίσθητη ηλικία μπορεί να έχει μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στη γνωστική, κινητική και συμπεριφορική ανάπτυξη του παιδιού.

Υπάρχει και κάτι ακόμα που βοηθάει πολύ, και γίνεται την ώρα της γέννας: η καθυστερημένη απολίνωση του ομφάλιου λώρου. Αν περιμένουμε 1 με 3 λεπτά πριν κοπεί ο λώρος, περνάει στο μωρό επιπλέον αίμα από τον πλακούντα. Μαζί του περνάει και σίδηρος, που γεμίζει τα αποθέματα του μωρού για τους πρώτους μήνες. Ο ΠΟΥ το συστήνει για όλα τα μωρά που γεννιούνται σε καλή κατάσταση. Συζητήστε το από πριν με τον γιατρό και τη μαία σας και γράψτε το στο πλάνο τοκετού σας.

Πώς μπορώ να προλάβω και να αντιμετωπίσω την αναιμία στην εγκυμοσύνη;

Μπορούμε να την προλάβουμε και να την αντιμετωπίσουμε με τακτικό αιματολογικό έλεγχο σε κάθε τρίμηνο, διατροφή πλούσια σε σίδηρο και βιταμίνη C, καθώς και με τη λήψη κατάλληλου συμπληρώματος σιδήρου, πάντα υπό την καθοδήγηση του γυναικολόγου ή της μαίας μας.

Καταλαβαίνουμε λοιπόν πόσο μετράει ο σίδηρος για τη μαμά και το μωρό της στην εγκυμοσύνη, γι’ αυτό θέλουμε να είμαστε έτοιμες να τον ελέγξουμε και να τον συμπληρώσουμε έγκαιρα.

Όταν προλαβαίνουμε ή αντιμετωπίζουμε έγκαιρα την αναιμία, η εγκυμοσύνη κυλάει πιο ομαλά και το μωρό ξεκινά τη ζωή του με γεμάτα αποθέματα σιδήρου.

Δεν ξεχνάμε, επομένως, τα παρακάτω βασικά βήματα:

• Τακτικός αιματολογικός έλεγχος: Παρακολούθηση της αιμοσφαιρίνης και της φερριτίνης σε κάθε τρίμηνο της κύησης ή και συχνότερα, εφόσον συσταθεί από την ιατρική μας ομάδα με βάση τα αποτελέσματα αλλά και το ιστορικό μας.
• Προσεγμένη διατροφή: Κατανάλωση τροφών πλούσιων σε αιμικό σίδηρο (κόκκινο κρέας, πουλερικά) και μη αιμικό σίδηρο (όσπρια, πράσινα φυλλώδη λαχανικά, σταυρανθή), σε συνδυασμό με βιταμίνη C για καλύτερη απορρόφηση. Στοχεύουμε να υπάρχει μια πηγή σιδήρου σε κάθε γεύμα μας, καθημερινά, και δεν ξεχνάμε να συνοδεύουμε τα κυρίως γεύματά μας με λεμονάκι ή πιπερίτσες και να προσθέσουμε στα σνακ μας εσπεριδοειδή, ακτινίδια, μούρα, ανάλογα με την εποχή. Για τη διατροφή στην εγκυμοσύνη δείτε και τι ισχύει για τα Ω3 λιπαρά στην κύηση.
• Συμπληρώματα σιδήρου: Αν και πότε θα ξεκινήσουμε συμπλήρωμα σιδήρου στην εγκυμοσύνη το αποφασίζει ο γιατρός μας, ανάλογα με τις εξετάσεις και το ιστορικό μας. Σε πολλές έγκυες χρειάζεται από το δεύτερο τρίμηνο, που ανεβαίνουν απότομα οι ανάγκες, σε άλλες νωρίτερα και σε κάποιες καθόλου. Στην αγορά υπάρχει πληθώρα επιλογών ως προς τα διαθέσιμα σκευάσματα. Ταμπλέτες, αμπούλες, χάπια. Αν το σκεύασμα που αρχικά προτάθηκε μας δημιουργεί παρενέργειες ή δεν φέρνει τα επιθυμητά αποτελέσματα (αύξηση των τιμών στις εξετάσεις), συζητάμε με τον γιατρό μας και ζητάμε να αλλάξουμε σκεύασμα. Επίσης, αν το σκεύασμα που χορηγείται από τον γιατρό είναι δυσάρεστο κατά τη λήψη ή προκαλεί γαστρεντερικές ενοχλήσεις, η λύση δεν είναι να το αφήνουμε στην άκρη. Η λύση είναι να βρούμε ένα σκεύασμα με τη βοήθεια του γιατρού μας, κατάλληλο για εμάς.

Tip: Πιείτε ΠΟΛΥ νερό. Συχνά ο σίδηρος μπορεί να προκαλέσει δυσκοιλιότητα, μια κατάσταση άκρως άβολη στην εγκυμοσύνη.

Συμπέρασμα

Η έλλειψη σιδήρου στην εγκυμοσύνη θέλει έγκαιρη αντιμετώπιση, προσαρμοσμένη σε κάθε γυναίκα, για να προστατέψουμε και τη μαμά και το μωρό. Προσέχουμε διπλά τη διατροφή μας την περίοδο αυτή, δεν αμελούμε τους εργαστηριακούς ελέγχους μας και φροντίζουμε να προλάβουμε την κατακόρυφη πτώση που εμφανίζεται συχνά στην πορεία της εγκυμοσύνης, με το κατάλληλο συμπλήρωμα σιδήρου, όταν χρειάζεται.

Αν είστε έγκυος και θέλετε να ενημερωθείτε για όλα όσα χρειάζεται να προσέξετε κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, παρακολουθήστε τώρα τα Προγεννητικά Μαθήματα της M for Mama.

Σημαντική Σημείωση: Οι πληροφορίες αυτού του ιστότοπου προορίζονται μόνο για ενημερωτικούς σκοπούς και δεν πρέπει να υποκαθιστούν τις ιατρικές συμβουλές του γιατρού, του παιδίατρου ή άλλου επαγγελματία υγείας.

Συχνές Ερωτήσεις

Μπορεί να σας φανούν χρήσιμα: