Τί είναι το γονεϊκό burnout – Αιτίες και αντιμετώπιση

Υπάρχουν στιγμές στην καθημερινότητά μας ως γονείς που καλούμαστε να διαχειριστούμε πολλές απαιτητικές καταστάσεις ταυτόχρονα. Ο νεροχύτης ξεχειλίζει από πιάτα, το πλυντήριο δουλεύει ασταμάτητα και τα παιδιά μαλώνουν μεταξύ τους για τα παιχνίδια τους.

Την ίδια στιγμή μπορεί να καταφθάσει ένα σημαντικό επαγγελματικό mail στα εισερχόμενά μας και κάπου εκεί, καθώς ο αέρας ρίχνει ένα ποτήρι γεμάτο με χυμό από τον πάγκο της κουζίνας, νιώθουμε μια κατακλυσμιαία απόγνωση, σα να έχει έρθει το τέλος του κόσμου. Το γονεϊκό burnout μας χτυπάει την πόρτα.

Αν αυτή η περιγραφή σας φαίνεται οικεία, δεν είστε μόνοι. Δεν μιλάμε απλά για μια κακή μέρα. Μιλάμε για αυτή την αίσθηση ότι ποτέ δεν θα είμαστε αρκετοί για όλα αυτά που καλούμαστε να διαχειριστούμε καθημερινά, κι όμως, οι υποχρεώσεις και οι απαιτήσεις μοιάζουν ολοένα να πληθαίνουν. Αγγλιστί, parental burnout.

Παρόλο που η ορολογία αυτή άρχισε να χρησιμοποιείται ευρύτερα τα τελευταία χρόνια, η ουσία του φαινομένου είναι όσο παλιά όσο και η ίδια η γονεϊκότητα. Η διαφορά είναι ότι σήμερα αρχίζουμε επιτέλους να κατανοούμε πως η εξάντληση αυτή δεν αποτελεί προσωπική αποτυχία, αλλά μια πραγματική κατάσταση που απαιτεί προσοχή, κατανόηση και φροντίδα. Πάμε σήμερα να μάθουμε περισσότερα για τις κυριότερες αιτίες αλλά και την αντιμετώπιση του burnout.

 Κύρια σημεία του άρθρου

• Τι είναι το γονεϊκό burnout: Πρόκειται για μια κατάσταση σωματικής, συναισθηματικής και πνευματικής εξάντλησης που προκαλείται από τη διαρκή, συσσωρευμένη πίεση της καθημερινότητας με παιδιά.
• Διαφορά από την απλή κούραση: Δεν υποχωρεί απλώς με έναν καλό ύπνο, αλλά συνοδεύεται από βαθιά συναισθηματική κόπωση, brain fog, ακόμη και αποστασιοποίηση.
• Τα βασικά συμπτώματα: Χρόνια κόπωση, διαταραχές ύπνου, έντονος εκνευρισμός, ενοχές, έλλειψη συγκέντρωσης και κοινωνική απομόνωση.
• Η παγίδα της «τελειότητας»: Οι υψηλές κοινωνικές προσδοκίες και η σύγκριση στα social media επιβαρύνουν την ψυχολογία των γονέων, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο άγχους.
• Βήματα αντιμετώπισης:
  1. Αυτοφροντίδα
  2. Απελευθέρωση από προσδοκίες
  3. Προσωπικά και επαγγελματικά όρια
  4. Υποστήριξη

Τι είναι πραγματικά το γονεϊκό burnout;

Το γονεϊκό burnout δεν εκδηλώνεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους, ούτε χωράει σε αυστηρούς ορισμούς. Πρόκειται για μια κατάσταση σωματικής, συναισθηματικής και νοητικής εξάντλησης που προκαλείται από τη διαρκή, συσσωρευμένη πίεση των γονεϊκών ευθυνών.

Δεν είναι απλά η αναμενόμενη κούραση ύστερα από μια δύσκολη μέρα, είναι μια βαθύτερη κατάσταση όπου το νευρικό σύστημα του γονέα βρίσκεται σε διαρκή υπερδιέγερση ή παντελή αποδιοργάνωση. Fight or flight.

Σημαντικό: Το γονεϊκό burnout δεν σημαίνει ότι δεν αγαπάμε τα παιδιά μας. Σημαίνει απλώς ότι οι πόροι και τα αποθέματα ενέργειας που διαθέτουμε έχουν στερέψει.

Η διαφορά από την απλή κούραση

• Απλή κούραση: Υποχωρεί με ξεκούραση, ύπνο ή λίγο προσωπικό χρόνο.
• Γονεϊκό burnout: Συνοδεύεται από συναισθηματικό μούδιασμα, αίσθημα αδιεξόδου, αποστασιοποίηση από τα παιδιά, τον/την σύντροφο, τον εαυτό μας και ένα συνεχές «brain fog».

Πώς να αναγνωρίσουμε τα σημάδια

Η γονεϊκή εξάντληση δεν εμφανίζεται ξαφνικά σε μια μέρα. Χτίζεται σταδιακά, όσο τα παιδιά, οι ευθύνες και οι υποχρεώσεις μεγαλώνουν. Συχνά ξεκινά ως μια αδιόρατη αίσθηση πίεσης, στρες και ανησυχίας και κλιμακώνεται μέχρι τα σημάδια της να είναι ξεκάθαρα και εμφανή στο σώμα μας.

Σωματικά μπορεί να εντοπίσουμε μεταξύ άλλων συχνούς πονοκεφάλους, διαταραχές ύπνου, μειωμένη ή αυξημένη όρεξη, μυϊκούς πόνους και χρόνια κόπωση.

Συναισθηματικά είναι συχνό να νιώθουμε ενοχές, απελπισία, να έχουμε ξεσπάσματα θυμού και να νιώθουμε παραίτηση και ματαιότητα.

Γνωστικά η αϋπνία και η εξάντληση οδηγούν σε αφηρημάδα, λήθη, δυσκολία συγκέντρωσης, αναποφασιστικότητα και μια γενικότερη «θολούρα», το λεγόμενο brain fog.

Όλα τα παραπάνω φυσικά έχουν αντίκτυπο και στην κοινωνική συμπεριφορά μας κάνοντάς μας πιο μοναχικούς και εσωστρεφείς, αποφεύγουμε συχνά κοινωνικές συναναστροφές και σταδιακά απομακρυνόμαστε ακόμη και από τα πιο κοντινά μας πρόσωπα.

Ο φαύλος κύκλος των προσδοκιών και των ενοχών

Ένας από τους μεγαλύτερους επιβαρυντικούς παράγοντες όταν βιώνουμε γονεϊκό burnout είναι οι ανέφικτες προσδοκίες. Tο σημερινό πρότυπο γονέα είναι ένας άνθρωπος πάντα ψύχραιμος, υπομονετικός και αποτελεσματικός, επιτυχημένος επαγγελματικά, ενεργός συναισθηματικά σύντροφος, ένα άτομο απόλυτα ισορροπημένο.

Όταν η πραγματικότητα απέχει από αυτό το εξιδανικευμένο πρότυπο, ως γονείς κατακλυζόμαστε από ενοχές. Ψάχνουμε να βρούμε τί είναι αυτό που κάνουμε λάθος εμείς και σωστά όλοι οι άλλοι και «αδειάζουμε» ακόμη περισσότερο συναισθηματικά.

Πώς να αντιμετωπίσουμε το γονεϊκό burnout;

Η αντιμετώπιση του γονεϊκού burnout δεν επιτυγχάνεται με αλλαγές από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά με μικρά, σταθερά βήματα προς την αποδοχή και κατανόηση της φάσης ζωής την οποία διανύουμε.

1. Επαναπροσδιορίζουμε την έννοια της αυτοφροντίδας

Η αυτοφροντίδα συχνά παρεξηγείται ως πολυτέλεια ή εγωισμός. Στην πραγματικότητα, αποτελεί βασική προϋπόθεση για να είμαστε σε θέση να φροντίσουμε οποιονδήποτε άλλον.

• Μικρή καθημερινή παύση: Αφιερώνουμε 10-15 λεπτά την ημέρα αποκλειστικά σε εμάς, καθημερινά.
• Ώρα για αποσυμπίεση: Ένας βραδινός περίπατος στο τετράγωνο, ένα καλό βιβλίο ή ένας καφές με ένα αγαπημένο πρόσωπο μπορούν να επαναφέρουν την ισορροπία στο νευρικό μας σύστημα και να μας κάνουν να αισθανθούμε πλήρεις και γεμάτοι ξανά.
• Θυμηθείτε: Η φροντίδα του εαυτού μας είναι, στην ουσία, φροντίδα για ολόκληρη την οικογένεια.

2. Η παγίδα της τελειότητας

Δεν υπάρχει «τέλειος» γονέας. Η συνεχής σύγκριση με τις ζωές των influencers των μέσων κοινωνικής δικτύωσης τροφοδοτεί ένα διαρκές αίσθημα ανεπάρκειας.

• Όχι στους αυστηρούς, οριζόντιους κανόνες: Αν μια μέρα τα παιδιά φάνε κάτι πρόχειρο ή δουν λίγη παραπάνω τηλεόραση γιατί αισθανθήκαμε ότι φλερτάραμε με την κατάρρευση, ΔΕΝ ΠΕΙΡΑΖΕΙ.
• Ναι στην ουσιαστική σύνδεση: Η συναισθηματική μας παρουσία είναι πάντα πολύ πιο σημαντική από τη φυσική και, σίγουρα, από ένα πάντα καθαρό και τακτοποιημένο σπίτι.

3. Ξεκάθαρα Όρια

Η δυσκολία μας να πούμε «όχι» συχνά οδηγεί σε υπερφόρτωση του προγράμματός μας, είτε του επαγγελματικού, είτε του προσωπικού.

• Στην εργασία: Θέτουμε σαφή όρια ανάμεσα στον επαγγελματικό και τον οικογενειακό χρόνο. Αποφεύγουμε να απαντάμε σε επαγγελματικά μηνύματα εκτός ωραρίου και ενεργοποιούμε ξανά τις ειδοποιήσεις μας κάθε πρωί.
• Στο κοινωνικό περιβάλλον: Περιορίζουμε τις υποχρεώσεις που μας καταπιέζουν. Με τη δημιουργία οικογένειας συχνά η κοινωνική ζωή περνά προσωρινά σε δεύτερη μοίρα και αυτό είναι οκ. Όταν τελικά αποφασίσετε να βγείτε από το σπίτι, κάν’ τε το να αξίζει πραγματικά!

4. Δίκτυο Υποστήριξης

Η ανατροφή των παιδιών δεν σχεδιάστηκε ποτέ για να γίνεται από έναν ή δύο ανθρώπους σε απόλυτη απομόνωση και με τους σημερινούς εξοντωτικούς ρυθμούς της καθημερινότητας.

• Μοιραζόμαστε το βάρος: Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η απόσταση. Μένουμε ενωμένοι και αναλαμβάνουμε ο καθένας το μερίδιο ευθύνης που μας αναλογεί.
• Απευθυνόμαστε σε ειδικούς: Ένας ψυχολόγος ή ένας σύμβουλος οικογένειας μπορεί να μας προσφέρει εξατομικευμένα εργαλεία διαχείρισης του άγχους. Δεν είναι αδυναμία ή αποτυχία. Η δημιουργία οικογένειας είναι μια εξαιρετική αφορμή να ξεκινήσει κάποιος ψυχοθεραπεία.
• Επαφή με άλλους γονείς: Η ανταλλαγή εμπειριών με ανθρώπους που βιώνουν παρόμοιες προκλήσεις μειώνει το αίσθημα της μοναξιάς και ενθαρρύνει τη δημιουργία νέων σχέσεων σε μια, ομολογουμένως, πιο μοναχική περίοδο της ζωής μας.

Μια σημαντική υπενθύμιση

Το γονεϊκό burnout είναι ένα καμπανάκι κινδύνου που μας καλεί να αναζητήσουμε βοήθεια, να μειώσουμε τις προσδοκίες και, πρωτίστως, να φροντίσουμε και τον εαυτό μας. Το να αναγνωρίσουμε ότι δεν μπορούμε να ανταπεξέλθουμε σε όλα με την ίδια επιτυχία καθημερινά,  δεν σημαίνει ότι είμαστε ανεπαρκείς.

Ας προσπαθήσουμε να φροντίσουμε τον εαυτό μας με την ίδια επιείκεια και τρυφερότητα που προσφέρουμε καθημερινά στα παιδιά μας. Άλλωστε, στο τέλος της ημέρας, φροντίζοντας εμάς, κάνουμε παράλληλα το μεγαλύτερο δώρο που μπορούμε να προσφέρουμε στα παιδιά μας, έναν ήρεμο γονέα.

Για περισσότερες και πιο στοχευμένες συμβουλές γύρω από τη διαχείριση των δύσκολων πτυχών της γονεϊκότητας, παρακολουθήστε το σεμινάριο Διαπαιδαγώγηση με Σύνδεση και Όρια.

Σημαντική Σημείωση: Οι πληροφορίες αυτού του ιστότοπου προορίζονται μόνο για ενημερωτικούς σκοπούς και δεν πρέπει να υποκαθιστούν τις ιατρικές συμβουλές του γιατρού, του παιδίατρου ή άλλου επαγγελματία υγείας.

Συχνές ερωτήσεις

Σας προτείνουμε να παρακολουθήσετε: