Τι είναι ο χρονότυπος και πως επηρεάζει τον ύπνο του μωρού;

Σίγουρα έχετε παρατηρήσει στους ενήλικες γύρω σας, συμπεριλαμβανομένου και του εαυτού σας, ότι υπάρχει λίγο πολύ κάποιο pattern αναφορικά με τον ύπνο τους. Κάποιοι είναι «πρωινοί τύποι» και ξυπνάνε με το πρώτο φως του ήλιου να αδράξουν τη μέρα ενώ άλλοι είναι στα «φόρτε» τους μετά το απόγευμα, κατά τις νυχτερινές ώρες, χωρίς να κοιμούνται τις περισσότερες φορές πριν τα μεσάνυχτα.

Λέγεται χρονότυπος και πόσο θα σας εξέπληττε αν σας έλεγα ότι απαντάται και στα μωρά;

Φυσικά, όσο πιο μικρό είναι ένα μωρό τόσο πιο δύσκολο να μιλήσουμε για «πρωινό» ή «βραδινό» τύπο καθώς ο ύπνος τους περνά από συνεχείς διεργασίες και διακυμάνσεις έως ότου αναπτυχθεί πλήρως, κατά τη νηπιακή ηλικία. Ωστόσο, ο χρονότυπος σε βρέφη και μωρά είναι παρών, συνήθως μετά τους 4 – 5 μήνες τα βρεφάκια μας αρχίζουν πια να έχουν έναν κιρκάδιο ρυθμό.  ‘Οσο δύσκολο κι αν είναι να τον αναγνωρίσουμε εκ πρώτης, μπορεί να είναι και η αιτία που μερικές φορές δείχνει σαν απλά να μην λειτουργεί τίποτα και όλα να πηγαίνουν λάθος με τον ύπνο.

Τί είναι ο χρονότυπος και πώς σχετίζεται με τον ύπνο του μωρού;

Ο χρονότυπος του καθενός καθορίζεται από γενετικούς παράγοντες αλλά και από τον κιρκάδιο ρυθμό και πέρα από τον ύπνο σχετίζεται και διαμορφώνει την απόδοση και τη λειτουργικότητα μας μέσα στην ημέρα. Πάει πακέτο με την ιδιοσυγκρασία του μωρού μας (και την δική μας ως ενήλικες δηλαδή) και εξηγεί γιατί , πέρα από το φροντισμένο πρόγραμμα, ένα μωρό μπορεί να είναι στην καλύτερή του φάση τις πρωινές ενώ ένα άλλο μπορεί συχνά να ξυπνά γκρινιάρικο και όσο περνά η μέρα να βρίσκει το χαμένο κέφι του. Ο χρονότυπος του καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την ενέργειά και τη λειτουργικότητά του μέσα στη μέρα.

Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τον χρονότυπό μας, ούτε του μωρού μας, ίσως αλλάξει μόνος του μεγαλώνοντας, αλλά μπορούμε να τον κάνουμε να συμβαδίζει με τον κιρκάδιο ρυθμό μας, που είναι και το ζητούμενο για τον ποιοτικότερο δυνατό ύπνο και την αποδοτικότερη δυνατή καθημερινότητα. Στα μωρά ο χρονότυπος αρχίζει να γίνεται κάπως πιο εμφανής μεταξύ τρίτου και έκτου μήνα ζωής, όταν αρχίζει να ρυθμίζεται και ο κιρκάδιος ρυθμός τους και αντιλαμβάνονται την εναλλαγή μέρας και νύχτας. Τότε μπορεί να παρατηρήσουμε ξυπνήματα πιο νωρίς το πρωί ή δυσκολία να αντέξει μέχρι την ώρα ύπνου που συνήθιζε να έχει. Μπορεί ακόμη να δυσκολεύεται να ολοκληρώσει έναν κύκλο ύπνου ή να κάνει συχνές διακοπές ανάμεσα στους κύκλους ύπνου με δυσκολία να ξανακοιμηθεί.

Αυτό που πρέπει να προσέξουμε εδώ είναι να συμβαδίζει ο κιρκάδιος ρυθμός με την υπνική πίεση του μωρού ώστε να λάβει τη μέγιστη δυνατή ξεκούραση χωρίς να παρεκκλίνει από τον χρονότυπό του. Για παράδειγμα, αν έχω ένα παιδί που είναι πολύ ενεργητικό κατά τις απογευματινές ώρες και ξυπνάει λίγο αργά το πρωί, καταλαβαίνουμε ότι δεν θα είναι από τα παιδιά που θα κοιμούνται από τις 19:00 – 20:00 και θα προσαρμόσουμε ανάλογα το πρόγραμμά του.

Ίσως κατά τις απογευματινές ώρες χρειαστεί να βοηθήσω έξτρα ώστε η υπνική του πίεση να ανέβει στα επιθυμητά επίπεδα και να συναντήσει τον κιρκάδιο ρυθμό ώστε να κοιμηθεί το μωρό μου την ώρα που πρέπει, διασφαλίζοντας ότι θα έχει και έναν ποιοτικό ύπνο. Άρα, σε αυτό το παιδί, ίσως χρειαστεί να χαμηλώσουμε λίγο τα φώτα το βράδυ πριν πέσει για ύπνο και να δώσουμε λίγο περισσότερο χρόνο στη βραδινή ρουτίνα ύπνου, προκειμένου να χαλαρώσει και να κοιμηθεί.

Αν, αντίθετα, έχω ένα παιδί που πάντα ξυπνάει νωρίς το πρωί, γεμάτο ενέργιεα, πρώτα απ’ όλα το αποδέχομαι γιατί όσο και να προσπαθούμε να του αλλάξουμε το πρόγραμμα, συνήθως δεν ακολουθεί. Αυτά τα μωρά είναι πολύ δραστήρια στο πρώτο μισό της μέρας ενώ αργότερα, προς το απόγευμα οι ρυθμοί τους αρχίζουν και πέφτουν. Οπότε κι εμείς θα πρέπει να προσαρμοστούμε ανάλογα, φροντίζοντας τα απογεύματά μας να είναι πιο ήρεμα, επιδιώκοντας να μη το βάζουμε αργά για ύπνο καθώς θα είναι πια εξαντλημένο.

Χρονότυπος και εκπαίδευση ύπνου

Συχνά θα με έχετε ακούσει να λέω στα σεμινάρια ύπνου ότι χωρίς πρόγραμμα δεν πάμε πουθενά και το πιστεύω ακράδαντα. Ποιο πρόγραμμα, όμως;  Σίγουρα όχι το πρόγραμμα του γειτονόπουλου, που τυχαίνει να έχει την ίδια ηλικία πάνω κάτω με το μωρό μας, ή του ξαδέρφου του που επίσης γεννήθηκε με λίγους μήνες διαφορά. Ούτε κάν του δίδυμου αδερφού του, αν έχει.

Αυτό που θέλω να τονίσω εδώ, είναι πως πάνω κι απ’ το πρόγραμμα βάζουμε το σε ποιον μπαίνει αυτό το πρόγραμμα και με ποιο κριτήριο. Δεν αντιμετωπίζουμε όλα τα παιδιά (και τους ανθρώπους γενικότερα) σαν ρομπότ ούτε έχουμε απαίτηση όλα τα δίχρονα να ξυπνάνε στις 8 και να κοιμούνται στις 21:00, αφοριστικά. Ο χρονότυπος παίζει μεγάλο ρόλο στην εκπάιδευση ύπνου και οφείλουμε να τον λάβουμε σοβαρά υπόψιν.

Αντιμετωπίζουμε το πρόγραμμα ύπνου με τέτοιο τρόπο ώστε να μας εξυπηρετεί και όχι να το εξυπηρετούμε. Λαμβάνοντας υπόψιν τον χρονότυπο και την ιδιοσυγκρασία του μωρού μας σε σχέση με τις απαιτήσεις της ημέρας είναι πιο εύκολο να ρυθμίσουμε τις δραστηριότητές μας ανάλογα με το πότε είναι πιο ευδιάθετο και δραστήριο και πότε χρειάζεται να χαλαρώσουμε λίγο τους ρυθμούς. Η ηλικία δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας που λαμβάνουμε υπόψιν όταν μιλάμε για πρόγραμμα ύπνου σε ένα μωρό και σίγουρα περισσότερη σημασία θα δώσουμε στις υπνικές του ανάγκες, αν αυτές έχουν εκδηλωθεί ξεκάθαρα. Παρατηρήστε, λοιπόν, αν το μωρό σας έχει υψηλές ή χαμηλές ανάγκες ύπνου, προσαρμόστε ανάλογα τα παράθυρα αφύπνισης και την ώρα ύπνου.

Αυτός είναι και ο λόγος που παρά το κοινό πρόγραμμα ύπνου ανά ηλικία, κάποια μωρά θα δυσκολευτούν να ανταποκριθούν σε χ αριθμό naps μέσα στη μέρα, κάποια θα δυσκολευτούν να ξυπνήσουν το πρωί μετά τις 06:00 και κάποια θα «κουτουλάνε» από το απόγευμα και θα παλεύουμε με νύχια και με δόντια να τα κρατήσουμε μέχρι την βραδινή ρουτίνα ύπνου. Γιατί ο χρονότυπος τους διαφέρει.

Μέσα σε ένα σπίτι είναι δυνατό να συμβιώνουν «κόκκορες» και «κουκουβάγιες». Αν αυτά είναι τα παιδιά μας όμως και για όσο βρίσκονται στην ευαίσθητη βρεφική ηλικία, κάνουμε ότι περνάει από το χέρι μας να τους προσφέρουμε ένα όσο το δυνατόν πιο φροντισμένο υπνικό περιβάλλον σε συνδυασμό με τα απαραίτητα εργαλεία κατάκτησης ενός πιο αυτόνομου και ανεξάρτητου ύπνου όπως αυτά αναλύονται στο σεμινάριο ύπνου για βρέφη 6-24 μηνών.

Ποτέ όμως μην κολλάτε σε ένα κομμάτι χαρτί και ένα ωρολόγιο πρόγραμμα. Οι υπνικές ανάγκες μεταβάλλονται, οι απαιτήσεις αυξομειώνονται ανάλογα με το αναπτυξιακό στάδιο του μωρού, τα sleep regression έρχονται συνήθως με έναν μαγικό συγχρονισμό να τα φέρουν όλα τούμπα πάνω που νομίζαμε ότι το είχαμε βρει με τον ύπνο και ο αγώνας για έναν καλύτερο ύπνο είναι συνεχής και δυναμικός.

Όσο περισσότερο αντιμετωπίζουμε τα μωρά σαν μονάδες και λαμβάνουμε όλους τους παράγοντες υπόψιν μας, τόσο λιγότερες οι αντιστάσεις που θα συναντήσουμε στην πορεία μας προς έναν καλύτερο ύπνο για εμάς και το μωρό μας.

Τώρα που γνωρίζετε τί εστί “χρονότυπος”, μην τον ξεχνάτε, επομένως!

Είναι πιο εύκολο να βγεις για μια (πολύ) πρωινή βόλτα στο πάρκο με έναν καφέ στο χέρι παλεύοντας να κρατήσεις ανοιχτά τα βλέφαρά σου παρά να πασχίζεις στις 06:00 το πρωί να κρατήσεις στο κρεβάτι έναν πρωινό μικρό τύπο που ανυπομονεί να αδράξει τη μέρα.

Σημαντική Σημείωση: Οι πληροφορίες αυτού του ιστότοπου προορίζονται μόνο για ενημερωτικούς σκοπούς και δεν πρέπει να υποκαθιστούν τις ιατρικές συμβουλές του γιατρού, του παιδίατρου ή άλλου επαγγελματία υγείας.

Σας προτείνουμε να παρακολουθήσετε: