Πότε ξεκινάνε να βλέπουν όνειρα τα μωρά;

Βλέπουμε συχνά τα μωρά να χαμογελούν ή ακόμη και να κλαίνε στον ύπνο τους. Σουφρώνουν το μουτράκι τους ή δείχνουν θυμωμένα. Είναι όνειρα αυτά; Πότε ξεκινούν πραγματικά να βλέπουν όνειρα όπως εμείς; Βλέπουν τα μωρά εφιάλτες; Και τι είναι ο νυχτερινός τρόμος που συχνά μας ανησυχεί;

Όνειρα

Ας το πάρουμε από την αρχή. Τα μωρά ονειρεύονται από πολύ νωρίς, πριν ακόμη γεννηθούν, απλά όχι με τον τρόπο που γνωρίζουμε εμείς. Γνωρίζουμε ότι τα μωρά περνούν σημαντικό χρόνο σε REM ύπνο (το στάδιο του ύπνου που σχετίζεται με τα όνειρα), ακόμη από την εμβρυϊκή ζωή, γύρω στην 28η εβδομάδα κύησης.

Τι σημαίνει αυτό; Ότι ο εγκέφαλος τους είναι πολύ δραστήριος κατά τον ύπνο, ίσως και πιο πολύ από των ενηλίκων. Επεξεργάζεται σε φρενήρεις ρυθμούς ό,τι ερέθισμα έλαβε κατά τη διάρκεια της μέρας, το νοηματοδοτεί και το κατηγοριοποιεί ξεκινώντας, με απλά λόγια, να δημιουργεί μια «αποθήκη από μνήμες».

Ενώ, λοιπόν, ο εγκέφαλος “ονειρεύεται”, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το περιεχόμενο των ονείρων είναι το ίδιο με τα δικά μας, των ενηλίκων. Τα ονειρά τους δηλαδή δεν έχουν «υπόθεση» και «πρωταγωνιστές», με τον τρόπο που συμβαίνει όταν ονειρευόμαστε εμείς. Περισσότερο μοιάζουν με ανακλήσεις στιγμών, σταθερές εικόνες προσώπων, μια ευχάριστη αίσθηση όπως όταν τα παίρνουμε αγκαλίτσα.

Πότε ονειρεύονται “κανονικά” τα μωρά;

Η δυνατότητα για πιο συνειδητά όνειρα με περιεχόμενο, δηλαδή αυτά που θυμίζουν “ιστορίες” ή περιλαμβάνουν πρόσωπα και καταστάσεις, θεωρείται ότι ξεκινά μετά τον 18ο μήνα έως τα 2 έτη, όταν το παιδί αρχίζει σιγά σιγά να αποκτά καλύτερη λεκτική επικοινωνία, η μνήμη του έχει ήδη αρχίσει να δουλεύει πυρετωδώς ενώ η φαντασία του μέρα με την ημέρα γίνεται όλο και μεγαλύτερη.

Τα όνειρά τους σε αυτή τη φάση συνήθως περιλαμβάνουν τα οικεία τους πρόσωπα ή/και τον εαυτό τους, έχουν διαλόγους και σχετίζονται συχνά με στοιχεία από την καθημερινότητά τους.

Εφιάλτες

Και πότε ξεκινούν τα «κακά» όνειρα; Οι εφιάλτες είναι όνειρα που προκαλούν έντονο φόβο και συνήθως ξυπνούν το παιδί. Συνήθως κάνουν την εμφάνισή τους στα 2 ή 3 έτη, όταν το παιδί έχει αρκετή φαντασία πια για να “πλάθει” ιστορίες αλλά δεν έχει ακόμα τα εργαλεία να τις διαχειριστεί.

Οι εφιάλτες είναι φυσιολογικοί και συχνά αντικατοπτρίζουν την καθημερινή εμπειρία ή άγχος του παιδιού. Συνήθως μια αγκαλιά και δυο λόγια παρηγοριάς και αγάπης είναι αρκετά για να καθησυχάσουν το μωρό και να ξαναβρεί τον ύπνο του.

Σαν γενικότερη συμβουλή αναφορικά με τους εφιάλτες, κρατήστε όσο μπορείτε μια σταθερή, προβλέψιμη και ήρεμη ρουτίνα ύπνου χωρίς οθόνες. Επειδή βρισκόμαστε σε μια ηλικία που τα παιδιά μπορεί να παρακολουθούν παιδικά προγράμματα στην τηλεόραση ή στο YouTube πρέπει να είμαστε πάρα πολύ προσεκτικοί στην επιλογή του περιεχομένου καθώς χαρακτήρες που στα δικά μας μάτια φαίνονται αθώοι, μπορεί να πυροδοτήσουν φόβο και εφιάλτες στα νήπια. Είναι πολύ σημαντικό να καταλαβαίνουμε ότι πρέπει να φιλτράρουμε τις πληροφορίες που φτάνουν στα αυτάκια και τα ματάκια των παιδιών.

Μια ιστορία που μπορεί να αφηγείται η μαμά νοσηλεύτρια στον μπαμπά, ή μια είδηση στην τηλεόραση για ένα τροχαίο, μπορεί για εμάς να είναι ασήμαντα νέα αλλά για τα παιδιά μας να είναι υλικό για να πλέξουν με τη φαντασία τους μια ιστορία τρόμου.

 Παιδιά τα οποία έχουν υπερδιεγερθεί στη διάρκεια της ημέρας φαίνεται να βιώνουν περισσότερους εφιάλτες στον ύπνο τους, οπότε παρατηρήστε τί παιδί έχετε και φροντίστε να προσφέρετε ερεθίσματα που δεν υπερβαίνουν τις αντοχές του. Αν ο παιδικός σταθμός ήδη εξαντλεί το παιδί, ίσως δεν είναι απαραίτητο να πηγαίνει και σε απογευματινές δραστηριότητες.

Ένας κοινός φόβος των παιδιών στην ηλικία αυτή είναι το σκοτάδι, οπότε φροντίζουμε πια να έχουμε ένα κόκκινο φωτάκι μέσα στο δωμάτιό τους, αλλά και στον διάδρομο, αν τη νύχτα πηγαίνει πλέον μόνο του στο μπάνιο.

Όταν το παιδί εκδηλώνει φόβο για οτιδήποτε, δεν το αγνοούμε, δεν κλείνουμε τη συζήτηση με ένα «Μη φοβάσαι, δεν είναι τίποτα». Προσπαθούμε να πιάσουμε κουβέντα μαζί του, να μας μιλήσει για αυτό που φοβάται, για το πώς αισθάνεται, να πλέξουμε μαζί του μια ιστορία που θα καταλαγιάσει τις ανησυχίες του. Ένα σταθερό πρόγραμμα ύπνου και μια ήρεμη, αγαπησιάρικη νυχτερινή ρουτίνα είναι συνήθως η λύση για τους περισσότερους εφιάλτες στην ηλικία αυτή, καθώς η αϋπνία φαίνεται να είναι μια από τις κύριες αιτίες για τα άσχημα όνειρα των παιδιών. 

Μην αμελείτε επίσης την συναισθηματική σύνδεση με το παιδί, ιδιαίτερα σε περιόδους αυξημένου στρες ή άγχους. Το πάντα αγαπημένο μας κουβαδάκι της αγάπης, μπορεί να κάνει και εδώ τη διαφορά αν φροντίζουμε να είναι συνέχεια γεμάτο.

Εφιάλτης ή νυχτερινός τρόμος;

Ο νυχτερινός τρόμος δεν είναι το ίδιο με τον εφιάλτη. Μπορείτε εύκολα να τον αναγνωρίσετε αν έχετε ένα παιδί που ξαφνικά πετιέται στον ύπνο του, μπορεί να ουρλιάζει ή να χτυπιέται, να έχει μάτια ανοιχτά, να μοιάζει ξύπνιο αλλά να μην δείχνει το παραμικρό σημάδι επικοινωνίας. Μπορεί να έχει ιδρώσει ακόμη, να έχει κοκκινήσει και να έχει ανεβάσει παλμούς.

Ο νυχτερινός τρόμος εμφανίζεται συνήθως στην προσχολική ηλικία, και είναι ένα απολύτως φυσιολογικό φαινόμενο. Παρατηρείται συνήθως στο πρώτο μισό της νύχτας και μπορεί να διαρκέσει λίγα λεπτά. Είναι σημαντικό να αφήσουμε το επεισόδιο νυχτερινού τρόμου να λήξει μόνο του, χωρίς να επιχειρήσουμε να ξυπνήσουμε το παιδί και θα προσπαθήσουμε να το περιορίσουμε κινητικά μόνο αν κινδυνεύει να τραυματιστεί. Το παιδί δεν πονάει ούτε υποφέρει, δεν βλέπει “κακό όνειρο”, απλά ο εγκέφαλός του επεξεργάζεται έντονα ερεθίσματα ενώ κοιμάται. Αυτό εξηγεί και το γεγονός ότι μόλις ξυπνήσουν το πρωί δεν θυμούνται απολύτως τίποτα.

Θυμηθείτε, τα όνειρα δεν είναι παρά ένα ακόμη σημάδι ότι το μωρό μας μεγαλώνει και αναπτύσσεται όπως θα θέλαμε. Για τις δύσκολες νύχτες, η ανοιχτή αγκαλιά σας είναι η καλύτερη «θεραπεία».

Σημαντική Σημείωση: Οι πληροφορίες αυτού του ιστότοπου προορίζονται μόνο για ενημερωτικούς σκοπούς και δεν πρέπει να υποκαθιστούν τις ιατρικές συμβουλές του γιατρού, του παιδίατρου ή άλλου επαγγελματία υγείας.

Σας προτείνουμε να παρακολουθήσετε: