Γιατί δεν κοιμάται το μωρό μου;

Στα περισσότερα από 20 χρόνια εμπειρίας μου ως μαία, δεν κατάφερα ποτέ να καταλάβω τη φράση «κοιμάται σαν μωρό». Αν συμπάσχετε, μείνετε σε αυτό το άρθρο και πάμε μαζί να δούμε γιατί μας απασχολεί τόσο πολύ ο ύπνος των μωρών μέχρι και την νηπιακή ηλικία και τί είναι φυσιολογικό να αναμένουμε. Τελικά, γιατί δεν κοιμάται το μωρό μου;

Νεογέννητα

Κατά γενική ομολογία, η πιο απαιτητική φάση στη ζωή ενός παιδιού. Ή ορθότερα, ενός γονιού. Γιατί τα νεογέννητα, δεν κάνουν κάτι λάθος, δεν «αρνούνται» να κοιμηθούν ούτε χρειάζονται εκπαίδευση ύπνου. Κάνουν απλά αυτό που είναι βιολογικά και αναπτυξιακά προγραμματισμένα να κάνουν. Σύντομους ύπνους και συχνά ξυπνήματα προκειμένου να καλύψουν τις ύψιστες ανάγκες τους για τροφή. Συνήθως, ένα νεογέννητο, δηλαδή ένα μωράκι μικρότερο των 28 ημερών, θα μένει ξύπνιο εφόσον πεινάει. Καθώς τα διαστήματα που αλληλεπιδρούν  μαζί μας (παίζουν) είναι ακόμη πολύ μικρά σε διάρκεια.

Επιπλέον, δυσκολεύονται να εναρμονιστούν με την εξωμήτρια ζωή από τη μία στιγμή στην άλλη. Ο κιρκάδιος ρυθμός τους αρχίζει να αναπτύσσεται γύρω στις 6-8 εβδομάδες ζωής για να ολοκληρωθεί η ανάπτυξή του το επόμενο διάστημα. Ως εκ τούτου, και με δεδομένο το ότι κατά την παραμονή του εμβρύου στη μήτρα επικρατεί σκοτάδι, είναι αναμενόμενο τα νεογέννητα να χρειάζονται έξτρα χρόνο να προσαρμοστούν στην εναλλαγή μέρας και νύχτας, κάτι παντελώς άγνωστο για αυτά.

Ωστόσο, δεν αποκλείεται στη φάση αυτή ο ύπνος ενός μωρού να μοιάζει δύσκολος λόγω κολικών, γαστροισοφαγικής παλινδρόμησης ή γουλιών που είναι συχνά συμπτώματα σε μωρά λίγων εβδομάδων και τις περισσότερες φορές εξαφανίζονται με την πάροδο του χρόνου.

Τί να κάνω;

Το Α και το Ω σε κάθε νέα, άγνωστη πρόκληση είναι η ενημέρωση. Από την εγκυμοσύνη ακόμη φροντίζουμε να έχουμε ενημερωθεί έγκαιρα και έγκυρα γύρω από το τί μας περιμένει, να έχουμε στήσει ένα δίκτυο υποστήριξης γύρω μας και να έχουμε στην φαρέτρα μας τα κατάλληλα όπλα. Αν σκοπεύετε να θηλάσετε, καλό είναι να ενημερωθείτε πριν γεννήσετε, ώστε να μπορέσετε να ανταποκριθείτε με γνώση και αυτοπεποίθηση σε κάθε πρόκληση του θηλασμού.

Δεν γινόμαστε εμμονικοί με το πρόγραμμα σε μωρά μόλις λίγων ημερών ή εβδομάδων και δεν ξεχνάμε ότι προτεραιότητά μας σε αυτή τη φάση είναι η τροφή και όχι ο ύπνος.

Στρέφουμε όλη μας την προσοχή στο να αναπτύσσεται το μωρό μας καλά, ενώ αν οι συνθήκες το επιτρέπουν η έκθεση στο φυσικό φως του ήλιου θα βοηθήσει πολύ το μωρό μας να εναρμονιστεί σταδιακά με την εξωμήτρια ζωή.

Βρέφη έως 6 μηνών

Καθώς τα μωρά απομακρύνονται από τη φάση του νεογέννητου, παραμένουν δυσκολίες στον ύπνο που πια αφορούν κυρίως τους ημερήσιους ύπνους αλλά και τους βραδινούς.

Φυσικά, νυχτερινές αφυπνίσεις λόγω πείνας είναι απόλυτα φυσιολογικές μέχρι περίπου και τους 12-15 μήνες ζωής.

Βέβαια, όσο μεγαλώνει ένα μωρό ανάλογα αυξάνονται και οι κατακτήσεις του. Σταδιακά αρχίζουν να γελούν, να βγάζουν ήχους, να μιμούνται, να προσπαθούν να γυρίσουν πλευρό. Όλα αυτά για έναν ενήλικα μπορεί να φαντάζουν απλά αλλά για τον βρεφικό εγκέφαλο είναι τεράστια επιτεύγματα που επιφέρουν και την ανάλογη κόπωση. Είναι πολύ συχνό μωρά αυτής της ηλικίας να παρακουράζονται ή να υπερδιεγείρονται από την πληθώρα ερεθισμάτων στο περιβάλλον τους.

Τί να κάνω;

Τώρα είναι μια καλή φάση να δώσουμε λίγη παραπάνω βαρύτητα στην δημιουργία προγράμματος. Αν οι μέρες μας με ένα μωρό είναι εντελώς απρόβλεπτες και δεν ξέρουμε τί ώρα θα ξυπνήσουμε, τί ώρα θα φάμε τί ώρα θα κοιμηθούμε, είναι αναμενόμενο να επηρεάζεται όχι μόνο ο ύπνος αλλά και η διάθεσή μας.

Ξεκινώντας από μια σταθερή ώρα πρωινής αφύπνισης θα καταφέρουμε ευκολότερα να προσαρμόσουμε την μέρα στο πρόγραμμα της οικογένειας και τις υπνικές ανάγκες του μωρού. Δε ξεχνάμε και τη σημασία μιας σύντομης αλλά απαραίτητης ρουτίνας ύπνου.

Επιπλέον, αν συνεχίζουν να μας απασχολούν γαστρεντερικά θέματα, ζητάμε πιο επισταμένα την συμβουλή ειδικού καθώς μπορεί πια να χρήζουν ιατρικής παρακολούθησης.

Μωρά 6-24 μηνών

Φτάσαμε πια στο διάστημα που συντελείται η πιο ραγδαία ανάπτυξη των μωρών. Στη φάση αυτή θα αρχίσουν να κατακτούν το μπουσούλημα, την βάδιση, την ομιλία, θα αρχίσουν να μοιάζουν περισσότερο με «μικρούς ανθρώπους».

Στον ύπνο θα δυσκολευτούμε πια αρκετά αν δεν ακολουθούμε το ενδεδειγμένο πρόγραμμα για την ηλικία τους. Ένα λάθος πρόγραμμα ή η έλλειψη του, μπορεί μακροπρόθεσμα να επηρεάσει την ποιότητα ύπνου όλης της οικογένειας και αυτό αφορά μια αρκετά μεγάλη μερίδα βρεφών.

Μεγάλη προσοχή πρέπει να δώσουμε στη φάση αυτή στη σωματική εκτόνωση και τις εξωτερικές δραστηριότητες. Τα μωρά στην ηλικία αυτή έχουν ζωτική ανάγκη να βγουν έξω, να επεξεργαστούν το περιβάλλον τους, να πειραματιστούν, να κουραστούν. Ακόμη και όταν παραμένουν σπίτι, προσαρμόζουμε το χώρο έτσι ώστε να μπορούν να εξασκήσουν τις νέες τους δεξιότητες.

Και φυσικά, άγχος αποχωρισμού. Θα κορυφωθεί αρκετές φορές στο μεσοδιάστημα αυτό και αναπόφευκτα θα επηρεάσει και τον ύπνο καθώς μη ξεχνάτε πως για τα παιδιά μας κάθε ύπνος είναι ένας αποχωρισμός από εμάς.

Εκτός από την υπερβολική κόπωση, τα sleep regressions, την έλλειψη δραστηριότητας και το άγχος αποχωρισμού για πολλά μωρά ο υπνος μπορεί να διαταράσσεται εξαιτίας των συσχετίσεων που έχει με τον ύπνο. Αν ξέρει για παράδειγμα να κοιμαται μόνο με στήθος είναι λογικό την νύχτα στις μικρές αφυπνίσεις που κάνει όταν αλλάζει κύκλο ύπνου να διεκδικεί τον ίδιο τρόπο που κοιμήθηκε το βράδυ προκειμένου να συνεχίσει να κοιμάται.

Εδώ είναι που ασχολούμαστε με την εκπαίδευση ύπνου ώστε να δώσουμε στο παιδί τον χώρο και τον χρόνο να βρει ενα δικό του τρόπο να κοιμάται που δεν μας αφορά άμεσα. Φυσικά, αυτό θα το κάνουμε χωρίς να εγκαταλείψουμε το παιδί μόνο του να κλαίει αλλά υποστηρίζοντάς το διαρκώς με πολλή αγάπη και συνεχή την παρουσία μας δίπλα του.

Τί να κάνω;

Πρόγραμμα. Είναι η ιδανική στιγμή να ξεκινήσει η εκπαίδευση ύπνου. Όσο νωρίτερα τόση η ταλαιπωρία που θα γλιτώσουμε στο μέλλον και τόσο πιο εύκολα θα επιστρέφει το μωρό στο πρόγραμμά του μετά από κάποια παλινδρόμηση.

Ποιοτικός χρόνος και σωματική επαφή. Δεν σημαίνει απαραίτητα αγκαλιές, αν το μωρό μας δεν τις συμπαθεί πολύ ακόμη. Μπορεί να είναι και μια έντονη σωματική δραστηριότητα με το παιδί. Σημασία έχει να είστε 100% παρόντες και να γεμίζει το κουβαδάκι της αγάπης τους πριν από κάθε ύπνο.

Νήπια 2-5 ετών

Εδώ πια συχνά παρατηρείται λάθος κατανομή ημερήσιου ύπνου πολλές φορές λόγω παιδικού σταθμού ή δραστηριοτήτων.

Έχουμε νήπια που τρέχουν από σχολείο, στην παιδική χαρά και από παιδική χαρά στη δραστηριότητα για να φτάσουν βράδυ στο σπίτι έχοντας κάνει έναν τυχαίο ύπνο στο καρεκλάκι αυτοκινήτου κάποια τυχαία στιγμή που απλά κατέρρευσαν.

Φυσικά, δεν ξεχνάμε και τις ιώσεις που είναι στο φόρτε τους τόσο σε αυτή όσο και στην προηγούμενη φάση.

Συνήθως, σε αυτή τη φάση μας δυσκολεύουν παιδιά που δεν έχουν κάνει εκπαίδευση ύπνου και δεν έχουν βρει τον δικό τους τρόπο να κοιμούνται. Μπορεί να φτάνουν και 3 χρονών και να πρέπει μα μπουν στο καρότσι ή στο αυτοκίνητο για να κοιμηθούν.

Βέβαια, βρισκόμαστε σε μια ηλικία που τα παιδιά έχουν άποψη και διεκδικούν πλέον ανοιχτά τα πράγματα να γίνονται με τον δικό τους τρόπο. Οπότε, ήρθε η ώρα και για εμάς να μάθουμε να θέτουμε ξεκάθαρα όρια ώστε να μην επηρεαστούν δραματικά οι συνήθειες ύπνου.

Τί να κάνω;

Εξατομίκευση. Να έχω μάτια και αυτά ανοιχτά. Μήπως ήρθε η ώρα να μειώσουμε σε διάρκεια τον μεσημεριανό ύπνο ή μήπως ήρθε η ώρα  να κοπεί εντελώς; Ναι, μπορεί να χρειαστούν μέρες να προσαρμοστεί το παιδί. Ναι, μπορεί να χάσουμε τη μεσημεριανή μας σιέστα. Το ξέρω, πονάει αυτό. Όμως αν απλά το παιδί δεν τον έχει απόλυτη ανάγκη για να βγει η μέρα, το πιθανότερο είναι να κάνει περισσότερο κακό παρά καλό τελικά.

Όσο είναι εφικτό, μειώστε τον χρόνο που το παιδί περνάει εκτός σπιτιού χωρίς εσάς υποχρεωμένο να υπακούει σε κανόνες. Τα παιδιά είναι παιδιά και ως τέτοια πρέπει να τους συμπεριφερόμαστε. Συχνά, το μόνο που έχουν ανάγκη μετά το σχολείο είναι η χαλαρότητα του σπιτιού τους και τα παιχνίδια τους. Και φυσικά εσάς, ευδιάθετους και χαλαρούς και όχι πανικόβλητους να προλάβετε την επόμενη δραστηριότητα.

Θυμηθείτε ότι ο ύπνος είναι μια δυναμική διαδικασία που δεν ακολουθεί γραμμική πορεία. Είναι φυσιολογικό να διαταράσσεται ανά περιόδους αλλά είναι στο χέρι μας να χτίσουμε γερά θεμέλια πίσω στα οποία θα επανέρχεται αυτόματα μετά το πέρας της κρίσης.

Μη ξεχνάτε ότι δεν είστε μόνες σας σε όλο αυτό. Tα σεμινάρια της mformama είναι εδώ για να σας βοηθήσουν σε κάθε ηλικία, σε κάθε νέα πρόκληση με το μωρό σας. Το ίδιο, φυσικά, ισχύει και για τα νήπια μεγαλύτερης ηλικίας, από 2-5 ετών τα οποία παρακολουθούμε εξατομικευμένα.

Σημαντική σημείωση: Οι πληροφορίες αυτού του κειμένου προορίζονται μόνο για ενημερωτικούς σκοπούς και δεν πρέπει να υποκαθιστούν τις ιατρικές συμβουλές του γιατρού, του παιδίατρου ή άλλου επαγγελματία υγείας.

Σας προτείνουμε: