Η άνοιξη είναι και επίσημα εδώ, η θερμοκρασία αρχίζει να ανεβαίνει σιγά σιγά και τα χαλιά ετοιμάζονται να επιστρέψουν στην αποθήκη. Όλοι συμφωνούν ότι είναι η ιδανική στιγμή να αρχίσετε να προετοιμάζεστε για τη μετάβαση από την πάνα σε εσώρουχο.

Τί γίνεται όμως αν η εκπαίδευση τουαλέτας δε φαίνεται να προχωράει;

Πρώτα απ’ όλα ψυχραιμία! Το κόψιμο της πάνας αποτελεί ένα ακόμη μεγάλο ορόσημο κατά τη νηπιακή ηλικία και η κατάκτησή του δε θα έρθει από τη μία στιγμή στην άλλη. Κάποια παιδιά ανταποκρίνονται θετικά πολύ άμεσα ενώ σε κάποια άλλα θα πάρει αρκετές ημέρες, μπορεί και εβδομάδες μέχρι να μπουν στο νόημα και να καταφέρουν να κατακτήσουν τη νέα αυτή δεξιότητα. Είναι απολύτως φυσιολογικό!

Συχνά οι γονείς παρά τον αρχικό ενθουσιασμό τους, απογοητεύονται γρήγορα αν το παιδί δεν δείξει το ενδιαφέρον που προσδοκούσαν ή δυσκολεύονται να συγκρατήσουν το θυμό και τη δυσαρέσκειά τους στις αντιδράσεις του παιδιού ή τα ατυχήματα που θα προκύψουν. Γρήγορα η διαδικασία εκμάθησης τουαλέτας συνοδεύεται από άγχος και νευρικότητα και αποτελεί πηγή έντασης στην οικογένεια.

Πάμε όμως να δούμε μερικούς λόγους για τους οποίους μπορέι να μην προχωράει η εκπαίδευση τουαλέτας.

Το παιδί δεν είναι ακόμη έτοιμο

Μία από τις πιο συχνές αιτίες είναι η δυσκολία των γονιών να διακρίνουν την ετοιμότητα του παιδιού. Η ετοιμότητα ενός παιδιού να αποχωριστεί την πάνα του είναι ένα άκρως πολυπαραγοντικό ζήτημα το οποίο καθορίζεται τόσο από τη σωματική του ετοιμότητα (π.χ. έλεγχος σφιγκτήρων) όσο και από την νοητική (π.χ. μπορώ κι εγώ να χρησιμοποιώ το γιογιό ή την τουαλέτα) και λίγη σημασία έχει με το αν έξω είναι χειμώνας ή καλοκαίρι, αν έχουμε χαλιά ή όχι ή πόσα κεράκια θα έχει φέτος η τούρτα γενεθλίων.

Κάθε παιδί έχει τον δικό του ξεχωριστό ρυθμό. Κάποια δείχνουν ενδιαφέρον από τους 18 μήνες ακόμη ενώ άλλα φτάνουν 2 – 2,5 χρονών και η διαδικασία τουαλέτας τα αφήνει παγερά αδιάφορα.

Aν έχουμε ένα παιδί το οποίο φαίνεται να είναι σε ιδανική ηλικία αλλά κάτι το κρατάει πίσω, καλό είναι να κάνουμε μια περεταίρω διερεύνηση καθώς όσο περισσότερο συνεχίζεται μια τέτοια συνθήκη και περνάει ο καιρός, τόσο μπορεί να δυσκολέψουν τα πράγματα. Συμβουλευόμαστε τον παιδίατρό μας, ίσως και έναν εργοθεραπευτή.

Ένα παιδί μπορεί κατά διαστήματα να δείχνει έντονο ενδιαφέρον γύρω από ο, τιδήποτε αφορά τη διαδικασία της τουαλέτας. Φανταστείτε τα σαν «ανοιχτά παράθυρα» που ξεκινούν περίπου από την ηλικία των 18 μηνών και διαρκούν από μερικές μέρες μέχρι εβδομάδες. Θα παρατηρήσουμε ότι το παιδί εκτός από το να λέει πιο συχνά «κακά» ή «τσίσα», μας ακολουθεί πιο συχνά στην τουαλέτα, μιμείται διαδικασίες, τραβάει την πάνα του. Εδώ έχουμε το πράσινο φως για να ξεκινήσουμε την διαδικασία εκμάθησης τουαλέτας/potty training. Αν δεν το εκμεταλλευτούμε, το παράθυρο σύντομα κλείνει όμως κάποια στιγμή θα ξανά ανοίξει οπότε είναι καλό να είμαστε έτοιμοι.

Πίεση ή άγχος

Άθελά μας συχνά ξεκινάμε την εκπαίδευση τουαλέτας με ένα χρονοδιάγραμμα στο μυαλό μας, ένα άγχος και μια πίεση να τα καταφέρει το παιδί μας όσο το δυνατόν γρηγορότερα και με όσο το δυνατόν λιγότερα ατυχήματα γίνεται. Στην πραγματικότητα η μετάβαση από την πάνα στο εσώρουχο δεν είναι αγώνας ταχύτητας αλλά άλλη μια αναπτυξιακή κατάκτηση του παιδιού η οποία απαιτεί χώρο και χρόνο να συμβεί, πάντα σε φυσιολογικά πλαίσια.

Είναι πολύ εύκολο να μεταδώσουμε το προσωπικό μας άγχος στο παιδί και αυτό με τη σειρά του να συνδυάσει την τουαλέτα με αρνητικά συναισθήματα.

Η διάθεση και η στάση του γονιού παίζει τεράστιο ρόλο. Η συνέπεια, η σταθερότητα και η σωστή προετοιμασία πριν τη διακοπή της πάνας, είναι τα πιο σημαντικά.

Αν αισθάνεστε ότι προσπαθείτε πάρα πολύ και αυτή η προσπάθεια είναι μονόπλευρη, αν έχετε συχνά ατυχήματα και πιάνετε τον εαυτό σας να χάνει την αρχική υπομονή του ή αν η χρήση του γιογιό απειλεί να γίνει μήλο της έριδος ανάμεσα σε εσάς και το παιδί σας, τότε σίγουρα το άγχος και η πίεση που βαραίνουν τις πλάτες και των δύο σας δεν είναι ο καλύτερος οιωνός για το κόψιμο της πάνας.

Αποτινάξτε τις προσδοκίες σας για μια άμεση και επιτυχημένη μετάβαση στην τουαλέτα, αποφύγετε ανταμοιβές ή τιμωρίες, υιοθετήστε μια πιο ουδέτερη και χαλαρή στάση και εστιάστε περισσότερο στην προσπάθεια και λιγότερο στο αποτέλεσμα. Κάνετε ένα βήμα πίσω και σκεφτείτε ότι είναι ένας μικρός άνθρωπος που μαθαίνει άλλη μια νέα δεξιότητα. Παίρνουμε μια βαθιά ανάσα και συνεχίζουμε, δε σταματάμε στην πρώτη δυσκολία, προσαρμόζουμε τις προσδοκίες μας και προχωράμε την εκπαίδευση τουαλέτας από εκεί που είχαμε μείνει.

Φορέστε το χαμόγελο και την καλή σας διάθεση. Όλα είναι μέσα στο πρόγραμμα.

Μεγάλες αλλαγές

Μια μετακόμιση, η αλλαγή σχολείου, η έλευση νέου μέλους στην οικογένεια είναι μεγάλες αλλαγές που μπορεί να επηρεάσουν σημαντικά και την εκπαίδευση τουαλέτας. Όλη η προσοχή του παιδιού εστιάζεται στην επεξεργασία του νέου αυτού γεγονότος, σα να ηχεί ένας συναγερμός εκτάκτου ανάγκης εντός του που δεν αφήνει περιθώρια ενασχόλησης με ο, τιδήποτε άλλο.

Μάλλον είναι ανώφελο να προσπαθήσουμε να εντάξουμε νέες ρουτίνες και συνήθειες σε μια τόσο ρευστή και απαιτητική περίοδο προσαρμογής για το παιδί. Δείξτε κατανόηση και δώστε λίγο χρόνο, ακόμη και παιδιά που είχαν καταφέρει τη μετάβαση στην τουαλέτα πριν τη μεγάλη αλλαγή, είναι φυσιολογικό εδώ να παλινδρομήσουν. Μην απογοητευτείτε και μη δείξετε τη δυσαρέσκειά σας. Με υπομονή, αποδοχή και σταθερότητα όλα θα επανέλθουν.

Οι παλινδρομήσεις μετά από μεγάλες αλλαγές είναι στο πρόγραμμα αλλά δε σπεύδουμε να φορέσουμε στο παιδί ξανά την πάνα. Αντίθετα, αγκαλιάζουμε το στρες του και αποδεχόμαστε κάποια ατυχήματα με πάρα πολλή υπομονή. Η εκπαίδευση τουαλέτας μπορεί να παγώσει ενίοτε αλλά σε καμία περίπτωση δεν οπισθοδρομεί.

Και αν τίποτα από όλα αυτά δε λειτουργεί στην εκπαίδευση τουαλέτας;

Θυμηθείτε ότι δεν μπορούμε να «αναγκάσουμε» το παιδί να πάει στην τουαλέτα. Η τουαλέτα, όπως και πολλές άλλες δεξιότητες, είναι ένας τομέας όπου το παιδί καλείται να αποκτήσει τον έλεγχο. Αν νιώσει ότι επιχειρούμε να του επιβάλλουμε αυτόν τον έλεγχο με το ζόρι, πιθανότατα θα αντιδράσει.

Επιλέγουμε να μην πιέζουμε αλλά θέτουμε όρια.

Αποφύγετε μάχες εξουσίας, αλλά δίνετε επιλογές. «Θέλεις να χρησιμοποιήσεις το κόκκινο γιογιό ή το μπλέ;” Υπενθυμίστε στο παιδί ότι η χρήση τουαλέτας είναι απλά μια συνήθεια που έχουν όλοι και είναι κι αυτό απόλυτα ικανό να τα καταφέρει, είτε με τη βοήθειά σας είτε χωρίς.

Αν τα ατυχήματα είναι συχνά και συνεχίζονται για πάνω από δύο εβδομάδες, κάντε ένα διάλλειμα από την εκπαίδευση τουαλέτας. Δεν πάτε πίσω, ακολουθείτε απλώς τον ρυθμό του. Και συνεχίστε από εκεί που μείνατε.

Δεν οφείλετε εξηγήσεις σε κανέναν και όπως σε πολλά άλλα, οι συγκρίσεις δεν εξυπηρετούν σε καμία περίπτωση τον σκοπό. Κανένα παιδί δεν έβγαλε την πάνα επειδή αισθάνθηκε ντροπή ή υποχρέωση. Μείνετε συγκεντρωμένοι και μην ακούτε σκόρπια σχόλια. Όλα τα παιδιά τα καταφέρνουν και ο κάθε γονιός προσαρμόζει τη μέθοδο στο σπίτι του, σύμφωνα με τα δεδομένα της οικογένειας.

Η M for mama, σε συνεργασία με το playwork_ot και την εργοθεραπεύτρια Έλενα Τσαπρούνη, αντιμετωπίζουν την μετάβαση από την πάνα στο εσώρουχο με τον απαιτούμενο σεβασμό. Στο σεμινάριο potty training θα βρείτε τα πάντα για την ιδανικότερη και πιο ολοκληρωμένη προετοιμασία αποκοπής της πάνας, χωρίς πίεση, άγχος, στρες και χρονοδιαγράμματα με ξεκάθαρα βήματα, σαφείς οδηγίες και λύσεις σε όλες τις πιθανές δυσκολίες που μπορεί να παρουσιαστούν κατά την εκπαίδευση τουαλέτας.

Σημαντική Σημείωση: Οι πληροφορίες αυτού του ιστότοπου προορίζονται μόνο για ενημερωτικούς σκοπούς και δεν πρέπει να υποκαθιστούν τις ιατρικές συμβουλές του γιατρού, του παιδίατρου ή άλλου επαγγελματία υγείας.