Υπολειπόμενη ανάπτυξη εμβρύου

Η εγκυμοσύνη είναι μια περίοδος χαράς αλλά και προσδοκίας. Κάθε μαμά περιμένει με ανυπομονησία να δει το μωρό της να μεγαλώνει φυσιολογικά. Υπάρχουν όμως ορισμένες περιπτώσεις όπου το έμβρυο δεν αναπτύσσεται με τον ρυθμό που θα έπρεπε. Η κατάσταση αυτή ονομάζεται Ενδομήτρια Καθυστέρηση Ανάπτυξης ή αλλιώς Υπολειπόμενη Ανάπτυξη Εμβρύου (Fetal Growth Restriction – FGR). 

Το FGR δεν σημαίνει  ότι το μωρό δεν θα είναι υγιές. Σημαίνει όμως ότι χρειάζεται περισσότερη φροντίδα και στενή ιατρική παρακολούθηση, ώστε να εξασφαλιστεί η καλύτερη δυνατή έκβαση. Ελατέ να δούμε μαζί, με βάση τα πιο πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα τι σημαίνει και πώς αντιμετωπίζεται η ενδομήτρια καθυστέρηση της ανάπτυξης του εμβρύου. 

Τι είναι η υπολειπόμενη ανάπτυξη εμβρύου (FGR);

Ο όρος FGR χρησιμοποιείται για να περιγράψει την κατάσταση όπου το μωρό δεν φτάνει το αναμενόμενο μέγεθος και βάρος για την ηλικία κύησης. Συνήθως, οι γιατροί υποψιάζονται FGR όταν το εκτιμώμενο βάρος ή η περίμετρος κοιλιάς του εμβρύου βρίσκεται κάτω από την 10η εκατοστιαία θέση στον υπερηχογραφικό έλεγχο. 

Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διάκριση: 

Small for Gestational Age (SGA): Είναι το μικρό σε βάρος έμβρυο σε σχεση με την ηλικία κύησης χωρίς άλλα σημάδια παθολογίας. 
FGR: Αναφέρεται στο μικρό σε σχέση με την ηλικία του έμβρυο  λόγω παθολογικών αιτιών, με συνηθέστερη αυτη της πλακουντιακής ανεπάρκειας. 
Έχει μεγάλη σημασία να αναφέρουμε το πότε εμφανίζεται για πρώτη φορά η ενδομήτρια καθυστέρηση της ανάπτυξης (FGR).  
Όταν συμβεί πριν τις 26 εβδομάδες κύησης θεωρείται πολύ πρώιμη. Μεταξύ 26 – 32 εβδομάδων θεωρείται πρώιμη και όταν συμβεί μετά τις 32 εβδομάδες θεωρείται όψιμη. 

Όσο πιο νωρίς  εμφανίζεται η ενδομήτρια καθυστέρηση της ανάπτυξης (FGR) τόσο μεγαλώνει το ενδεχόμενο να υπάρχει αρνητική επίπτωση στο έμβρυο και στην έκβαση της.

Αιτίες υπολειπόμενης ανάπτυξης εμβρύου

Η πιο συχνή αιτία της καθυστέρησης ενδομήτριας ανάπτυξης του εμβρύου είναι η ανεπάρκεια πλακούντα, όταν δηλαδή ο πλακούντας δεν παρέχει επαρκώς οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά οπότε και το έμβρυο δεν αναπτύσσεται φυσιολογικά. 

Από την πλευρά της μητέρας μπορεί να ευθύνεται το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, η χρήση ουσιών, η πολύ κακή διατροφή, η υψηλή αρτηριακή πίεση (προεκλαμψία), ο σακχαρώδης διαβήτης καθώς και οι νεφρικές ή καρδιαγγειακές παθήσεις. 

Από την πλευρά του εμβρύου η ενδομήτρια καθυστέρηση της ανάπτυξης μπορεί να οφείλεται σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες, συγγενείς δυσπλασίες καθώς και σε ενδομήτρια λοίμωξη όπως για παράδειγμα είναι η τοξοπλάσμωση και ο κυτταρομεγαλοϊός. 

Πώς γίνεται η διάγνωση FGR;

Η διάγνωση του γίνεται κυρίως με εξέταση υπερηχογραφήματος Doppler στο οποίο μετράται το μέγεθος της κεφαλής, της κοιλιάς και του μηριαίου οστού για να εκτιμηθεί η ανάπτυξη του μωρού ενώ ελέγχεται και η ροή του αίματος στα αγγεία του ομφάλιου λώρου, στις εγκεφαλικές αρτηρίες του εμβρύου και στον φλεβώδη πόρο.

Είναι αυτό που θα σας πει ο εμβρυομητρικός γιατρός ότι έχουμε υψηλές αντιστάσεις στα αγγεία και θα σας καθοδηγήσει ανάλογα για την συχνότητα της υπερηχογραφικής παρακολούθησης του εμβρύου.  

Σε ορισμένες περιπτώσεις αν ο εμβρυομητρικός γιατρός κρίνει ότι η κύηση χρειάζεται στενή παρακολούθηση, για να διασφαλίσουμε ότι το μωρό είναι καλά μπορεί να μας ζητηθεί να κάνουμε συχνά μια εξέταση που ονομάζεται βιοφυσικό προφίλ. Στην εξέταση αυτή λαμβάνονται υπόψιν τα υπερηχογραφικά ευρήματα σε συνδυασμό με το καρδιοτοκογράφημα και μας δίνουν μια εικόνα για το well-being του εμβρύου. 

Γιατί είναι σημαντική η διάγνωση FGR; 

Τα μωρά με FGR διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο: 

• Να σταματήσει η καρδούλα τους ενώ είναι μέσα στη μήτρα αν δεν έχει γίνει διάγνωση και το έμβρυο δεν παρακολουθείται στενά. 
• Υποξίας κατά τον τοκετό. 
• Εμφάνισης επιπλοκών μετά τον τοκετό όπως είναι η υπογλυκαιμία, η υποθερμία και η πολυκυτταραιμία 

Γι’ αυτό είναι πολύ σημαντικό να γίνεται έγκαιρη διάγνωση και σωστή παρακολούθηση σύμφωνα με τις οδηγίες του εμβρυομητρικού γιατρού και του γυναικολόγου. 

Πρόληψη FGR 

Αν και δεν είναι πάντα δυνατό να προληφθεί το FGR, υπάρχουν μέτρα που μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισής του, ιδιαίτερα σε γυναίκες που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου. Ήδη απο το υπερηχογράφημα της αυχενικής διαφάνειας που γίνεται στο πρώτο τρίμηνο ο εμβρυομητρικός γιατρός είναι σε θέση να εντοπίσει ένα μεγάλο ποσοστό των κυήσεων στις οποίες μπορεί να παρουσιαστεί αυτή η επιπλοκή. Έτσι μπορεί να χορηγηθεί σε κάποιες περιπτώσεις χαμηλή δόση ασπιρίνης.

Διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες συστήνουν τη χορήγηση ασπιρίνης χαμηλής δόσης σε γυναίκες με αυξημένο κίνδυνο προεκλαμψίας και πλακουντιακής ανεπάρκειας. Η ασπιρίνη ξεκινά ιδανικά πριν τις 16 εβδομάδες κύησης και συνεχίζεται έως την 36η εβδομάδα. Έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης προεκλαμψίας και, κατ’ επέκταση, μειώνει τον κίνδυνο FGR. 

Μια άλλη σημαντική παράμετρος όταν μιλάμε για FGR είναι ο τακτικός προγεννητικός έλεγχος. Οι συχνές επισκέψεις στον γυναικολόγο, τα υπερηχογραφήματα και οι αιματολογικοί έλεγχοι βοηθούν στην έγκαιρη αναγνώριση παραγόντων κινδύνου ή πρώιμων σημείων FGR. Η έγκαιρη διάγνωση είναι το “κλειδί” για να μειωθεί ο κίνδυνος επιπλοκών. Επιπλέον, η καλή ρύθμιση της υπέρτασης, του σακχαρώδη διαβήτη και άλλων χρόνιων παθήσεων συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου πλακουντιακής ανεπάρκειας και FGR. 

Συνολικά, είναι σημαντικό η μέλλουσα μαμά να υιοθετήσει έναν όσο πιο υγιεινό τρόπο ζωής γίνεται. Συστήνεται η διακοπή του καπνίσματος και η αποφυγή κατανάλωσης αλκοόλ κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης ενώ σημαντικό ρόλο παίζει και ο τομέας της διατροφής. Μια ισορροπημένη και πλούσια σε θρεπτικά συστατικά διατροφή συμβάλει στην καλή υγεία μητέρας και εμβρύου. Τέλος, η ήπια σωματική άσκηση ενθαρρύνεται καθ’ όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης συμβάλλοντας στη βελτίωση της κυκλοφορίας του αίματος αλλά και στην εκτόνωση του στρες.

Αντιμετώπιση 

Δεν υπάρχει θεραπεία που να «διορθώνει» το FGR. Η διαχείριση επικεντρώνεται στη στενή παρακολούθηση και στην έγκαιρη λήψη απόφασης για τοκετό σύμφωνα πάντα με τα ευρήματα. Εφόσον κριθεί απαραίτητο, τίθεται σε εφαρμογή φαρμακευτική αγωγή η οποία μπορεί να περιλαμβάνει χορήγηση κορτικοστεροειδών σε περίπτωση πρόωρου τοκετού (<34 εβδομάδες) για ωρίμανση πνευμόνων ή/και θειικό μαγνήσιο (MgSO₄) για νευροπροστασία σε εξαιρετικά πρόωρο τοκετό (<32 εβδομάδες). 

Χρόνος και τρόπος τοκετού 

Ο χρόνος τοκετού εξαρτάται από την ηλικία κύησης και τα ευρήματα των εξετάσεων. Ο εμβρυομητρικός γιατρός σε συνεργασία με τον γυναικολόγο σας θα αποφασίσουν πότε θα πρέπει να τερματιστεί η εγκυμοσύνη προκειμένου να πάρετε στα χέρια σας ένα γερό μωρό. 

Ο φυσιολογικός τοκετός δεν είναι απαγορευμένος σε περίπτωση FGR εφόσον η κατάσταση του εμβρύου είναι σταθερή, οι μετρήσεις καθησυχαστικές και η παρακολούθηση συνεχής. Σε περιπτώσεις σοβαρών ευρημάτων στο Doppler, παθολογικού καρδιοτοκογραφήματος ή όταν το βάρος του μωρού είναι μικρότερο από 1500γρ., ο τοκετός πραγματοποιείται με καισαρική τομή.

Η ενδομήτρια καθυστέρηση ανάπτυξης είναι μια συχνή αλλά σοβαρή μαιευτική πρόκληση. Αν και δεν υπάρχει τρόπος να αναστραφεί, η στενή παρακολούθηση και η έγκαιρη απόφαση για τοκετό σώζουν ζωές. 

Η μέλλουσα μαμά μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά φροντίζοντας την υγεία της, ακολουθώντας τις οδηγίες και παραμένοντας σε τακτική επικοινωνία με την ιατρική ομάδα. 

Με αυτόν τον τρόπο, οι περισσότερες κυήσεις με FGR καταλήγουν σε ένα υγιές μωρό και μια ασφαλή εμπειρία τοκετού. 

Σημαντική Σημείωση: Οι πληροφορίες αυτού του ιστότοπου προορίζονται μόνο για ενημερωτικούς σκοπούς και δεν πρέπει να υποκαθιστούν τις ιατρικές συμβουλές του γιατρού, του παιδίατρου ή άλλου επαγγελματία υγείας.

Σας προτείνουμε να παρακολουθήσετε: